Profilaktyka poekspozycyjna
Profilaktyka poekspozycyjna HIV

Profilaktyka poekspozycyjna HIV (ang. post-exposure prophylaxis, PEP) - metoda leczenia rozpoczynana zaraz po ekspozycji, która pozwala na całkowite usunięcie wirusa HIV z organizmu i uniknięcie zarażenia. Odbywa się w momencie, gdy wirus nie zdążył jeszcze opanować organizmu (maksymalnie do 72 godzin po zakażeniu).

W przypadku narażenia na ekspozycję (przedostanie się wirusa do organizmu) na przykład poprzez ukłucie igłą lub seks bez zabezpieczenia, zalecana jest profilaktyka poekspozycyjna. Im wcześniej nastąpi rozpoczęcie podawania leków, tym większa jest szansa powodzenia (zwykle 24 godziny). Po upływie 72 godzin profilaktyka jest zwykle nieskuteczna. W każdym przypadku należy zgłosić się do odpowiednio przygotowanej instytucji medycznej, która oceni zasadność stosowania PEP.

PEP polega na podaniu pacjentowi kombinacji kilku leków antyretrowirusowych w dużych dawkach przez okres około jednego miesiąca. Powodzenie PEP jest uzależnione od czasu, jaki upłynął od ekspozycji do rozpoczęcia terapii i od ilości kopii wirusa, które wniknęły do organizmu.

Profilaktyka poekspozycyjna po zakażeniu WZW B (wirusowego zapalenia wątroby typu B).

Zapobieganie rozwojowi zapalenia wątroby po zakażeniu polega na podaniu gotowych przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu B - HBV, czyli immunoglobuliny HBIG oraz podaniu szczepionki przeciw WZW B. Do zakażenia może dojść podczas zabiegów medycznych i innych zabiegów naruszających ciągłość skóry i błon śluzowych, a także poprzez przypadkowe skaleczenia przedmiotami zabrudzonymi krwią (igły do zastrzyków) i kontakt z innymi płynami ustrojowymi (nasienie, wydzielina z pochwy). Kontakty seksualne z nieznanym partnerem bez zabezpieczenia kryje olbrzymie ryzyko zakażenia.

Postępowanie profilaktyczne zależy od tego, czy źródło zakażenia HBV jest, czy nie jest znane oraz od stanu immunologicznego osoby narażonej na zakażenie.

Postępowanie profilaktyczne należy podjąć niezwłocznie.

  1. Jeśli źródło zakażenia HBV nie jest znane np. przypadkowe zakłucia igłą porzuconą w terenie - na plaży, na trawniku, w śmietniku, kontakt seksualny z prostytutką bez zabezpieczenia, to:
    • osoba narażona nigdy nie szczepiona przeciw WZW B powinna otrzymać HBIG oraz jednocześnie pierwszą z trzech dawek szczepionki przeciw WZW B.
    • osoba narażona była w przeszłości szczepiona przeciw WZW B powinna niezwłocznie wykonać badanie poziomu przeciwciał anty Hbs:
      • miano poniżej 10 j - dodatkowa jedna dawka szczepionki przeciw WZW B
      • miano powyżej 10 j - bez działania.
  2. Jeśli źródło zakażenia HBV jest znane, konieczne jest zbadanie jego krwi na obecność przeciwciał anty Hbs i anty Hbe.
    • wynik badania jest ujemny (nie wykryto przeciwciał):
      • osoba narażona i szczepiona w przeszłości otrzymuje jedną dawkę szczepionki
      • osoba nigdy nie szczepiona otrzymuje trzy dawki szczepionki wg schematu 0 - 28 - 180 dni
    • wynik badania jest dodatni dla AgHBs i AgHBe:
      • u osoby z mianem przeciwciał anty Hbs powyżej 10 j - bez działania
      • u osoby z mianem przeciwciał anty Hbs popniżej 10 j - HBIG + szczepionka
      • u osoby nieszczepionej - HBIG + trzy kolejne dawki szczepionki wg schematu 0 - 28 - 180 dni

Jednostkom służby zdrowia i innym podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność w narażeniu na ekspozycję na materiał biologiczny potencjalnie zakaźny, proponujemy zawarcie umowy w zakresie profilaktyki poekspozycyjnej.

Plik do pobrania: Wzór umowy